Kübaj Hesabı

Kübaj, bir malzemenin metreküp cinsinden hacmidir; kübaj hesabı da kazı, dolgu veya stok hacminin ölçümle belirlenmesidir. Hafriyat miktarı, dolgu malzemesi ihtiyacı, taş ocağı ve maden sahalarındaki üretim ile stok sahalarındaki malzeme bu yöntemle hesaplanır.

Hacim, iki yüzey arasındaki farktan bulunur: işin başındaki (veya bir önceki dönemdeki) arazi yüzeyi ile ölçüm günündeki yüzey. Bu nedenle doğru bir kübaj hesabı, iki ölçümün de aynı koordinat sistemine ve aynı kontrol noktalarına dayanmasını gerektirir.

Hafriyat işleri çoğunlukla metreküp üzerinden ödenir. Kamyon sayısıyla yapılan tahminler kabarma payı, kamyon doluluğu ve kayıt hataları nedeniyle gerçek miktardan belirgin şekilde sapabilir. Ölçüme dayalı kübaj hesabı, işveren ile yüklenici arasındaki hakediş tartışmasını teknik bir veriye bağlar.

Kentsel dönüşüm projelerinde bodrum kazıları, yol ve altyapı işlerinde yarma-dolgu dengesi ve enerji sahalarında tesviye miktarı da aynı yöntemle hesaplanır.

Geniş ve açık alanlarda drone fotogrametrisi, tek uçuşta milyonlarca noktalık bir yüzey modeli çıkararak en detaylı hacim hesabını verir. Derin ve dar kazılarda, iksa duvarlarının dibinde ya da uçuş kısıtı olan bölgelerde total station ve GNSS ile nokta ölçümü tercih edilir. Çoğu sahada iki yöntem birlikte kullanılır.